İnsan Öğrenmeye Merakını Yeniden kazanamaz mı?

İnsan öğrenebilen bir canlıdır. İnsanı diğer canlılardan ayıran en önemli özellik öğrenebilir olmasıdır. Bir ağacın daha iyi meyve verebilmesi için öğrenmeye ihtiyacı olmuyor. Bir tavuğun da daha iyi yumurta verebilmesi için öğrenmesi gerekmiyor. Dünüme göre daha iyi olabilir miyim gibi bir derdi de olmuyor.

Oysaki insanın sürekli öğrenmeye ihtiyacı oluyor. Yürümekten, yemek yemeğe, yemek yapmaya, yemeğin alışverişini yapmaya her adımını öğrenmeye ihtiyacı oluyor. Kendini daha iyiye götürebilmesi için her şeyin daha iyisini öğrenmesi de gerekir. Ancak insan çok daha fazla şeyi öğrenme kapasitesine sahiptir. Böyle bir donanıma sahiptir.

Peki insanoğlu daha donanımlı olmasına rağmen bazı insanlar neden öğrenemezler?

Neden bazı insanlar daha kolay öğrenirken bazıları daha zor öğrenir? Öğrenmeye açık olan insan ile öğrenemeyen insanların farklılıkları nelerdir? İnsanın öğrenmesinin önündeki engeller nelerdir? Yada, her insan gerçekten öğrenmek istiyor mu?

                     

Nihal Öğretmen mesleğindeki son gününde öğretmenler odasında kahvesini yudumluyordu. Bir taraftan da bu soruları soruyordu kendi kendine? Otuz yıldır matematik öğretmenliği yapıyordu. Bu süre içinde çok öğrenci yetiştirmişti. Onları bir meslek sahibi yapabilmek için çok emek vermişti. Saçlarındaki beyazlarda, yüzündeki çizgilerde, sesindeki tınıda ve adımlarındaki ağırlıkta verdiği emeklerin izi vardı. Bu uzun eğitim sürecinde çok şeye şahit olmuştu. Bazılarına matematiği çok kolay öğretirdi. Bazıları ile çok uğraşmasına rağmen daha az sonuç alırdı.

Öğretmenlikteki otuz yıldan çıkardığı deneyimlerini gelecek nesillere aktarmak istiyordu. Bunun için de bir kitap yazmaya karar vermişti. Mesleğinde finali böyle yapmak istemişti. Sonuçta bu da bir öğretme yöntemiydi, öyle değil mi?

Öyle ki o “Bundan adam olmaz” denen nice çocuğun hayatına dokunmuştu. Şimdi her biri bir yerlerdeydi.

Ali de o çocuklardan biri idi. Az uğraştırmamıştı Nihal Öğretmeni. Annesi onu Nihal Öğretmenin okuluna getirdiği gün aynı yıl içinde bu üçüncü okulumuz demişti. Ali haylaz, derslerle hiç ilgisi olmayan, işi gücü eğlence ve oyun oynamak olan bir çocuktu. Ailenin tek çocuğu idi ve el bebek gül bebek büyütülmüş, her istediği ailesi tarafından yerine getirilmişti. Liseyi bitirsin yeter bize diyordu o gün annesi. Ancak Nihal Öğretmenin tecrübeli ellerinde Ali bambaşka bir insana dönüşecekti. Tıp Fakültesini kazanarak o okuldan mezun olacaktı. Ailesinin dahi ümit kestiği o çocuktan tıp fakültesini kazanan Ali olabilmişti. Bu Nihal Öğretmenin ders çalışmayı sevmeyen bir çocuğa ders nasıl sevdirilir konusundaki deneyimleri sayesindeydi. Nihal öğretmen yıllarca bu çocuklara öğrenme alışkanlığı kazandırmakla uğraştı. Sonunda başardı mı? Evet, çoğunlukla sonuca ulaşmıştı. Matematiği sevmeyen bir çocuğa matematik nasıl sevdirilir? Nihal öğretmen yıllar içinde kazandığı tecrübe ile şunu öğrenmişti. “Her şey azla başlar, sonra o az olan çoğalır.” Yapabileceklerinden daha az ödev veriyordu o çocuklara. Bir süre sonra da ödevin artmasını çocuklar kendileri istiyordu. Sabırla ilmek ilmek uğraşıyordu az olanı sürekli yapma becerisi kazandırmak için.

Öyle ki bir süre sonra birçoğu Nihal Öğretmenin etrafında pervane olmuştu. Tıpkı düşmemek için bir dala tutunan bir meyve gibi. Öğrenmek isteyen, öğrenmeyi seven, soru soran, merak eden, irdeleyen…  Sadece sonucu istemeyen ve ders çalışmaktan keyif alan çocuklar olmuşlardı; Ali gibi.

Nihal Öğretmen yıllar içindeki deneyimlerinden hayatta bir amacı olan çocukların öğrenmeye daha açık olduklarını gördü.

Bir amacı olmayan… Aileleri tarafından her istedikleri önlerine altın tepside sunulan… Bir şeylere ulaşmak için çok fazla çaba harcamayan… Problemleri aileleri tarafından çözülen çocukların da öğrenmeye daha kapalı olduğunu gördü. Çünkü öğrenme ile ilgili bir açlıkları, istekleri yoktu. Zaten istemeden her şey önlerine geliyordu.

Demek ki insanın bu hayatta bir amacı olması gerekirdi. Onlardan bir amaç belirlemelerini istedi ve o amaca ulaştıracak hedefleri belirlediler hep beraber. Ali doktor olmayı hedeflemişti. Nihal Öğretmenle sıkı bir şekilde çalıştılar. Ali sonunda hedefine ulaşmış ve doktor olmuştu. Geçenlerde Ali ile yaptıkları telefon görüşmesinde hocam emekli olunca uğrayın hastaneye, sağlık kontrollerinizi yapalım demişti. Ali sadece Nihal Öğretmenin hayatına dokunduğu öğrencilerinden bir tanesiydi.

Nihal Öğretmenin kitabında bahsedeceği şeyler bunlardan ibaret değildi. Kendi deneyimi ile bulduğu stratejileri gelecek nesillerle paylaşmayı hedefliyordu.

Öğretmenler odasındaki son gününde derin bir iç çekerek etrafı süzdü ve masasına oturdu. Masada duran kalemi aldı. Önündeki kâğıda kitabı için başlangıç olsun diye bir şeyler yazdı.

“İnsanın isteği nerede ise öğrenmesi de oradadır. Öğrenmek istemeyene öğretebilecek bir öğretmen yoktur.  Peki öğrenmeye açık olmayan birine o öğrenme isteği, açlığı nasıl oluşturulur? “